س 382 - مراد از « تحريم » در جملهء « لِمَ تُحَرِّمُ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ » « 1 » چيست ؟ و متوجه چه كسى است ؟ ج - مراد از « تحريم » در جملهء مذكور ، تحريم از طرف خدا نبوده ، بلكه تحريم به وسيلهء نذر و سوگند بوده ، آيهء « قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمانِكُمْ ، خداوند راه چاره شكستن سوگند را براى شما بيان كرد » « 2 » هم كه بعد از آن آمده بر اين معنا دلالت دارد ، چون در آنجا سخن از سوگند كرده ، معلوم مىشود آن جناب با سوگند آن حلال را بر خود حرام كرده ؛ چون خاصيت سوگند همين است كه وقتى به عملى متعلّق شود آن را واجب مىكند ، و چون به ترك عملى متعلق شود آن عمل را حرام مىسازد ، پس معلوم مىشود آن جناب سوگند به ترك آن عمل خورده ، و آن عمل را بر خود حرام كرده ، امّا حرام به وسيلهء سوگند . آرى منظور از تحريم چنين تحريمى است ، نه اينكه حركت آن عمل را براى شخص خودش تشريع كرده باشد ، چون پيغمبر نمىتواند چيزى را كه خدا حلالش كرده بر خود و يا بر همه تحريم كند ، و چنين اختيارى ندارد . « تَبْتَغِي مَرْضاتَ أَزْواجِكَ » « 3 » ، يعنى تو با اين تحريم مىخواهى رضاى زنان خود را به دست بياورى ، و اين جمله بدل است از جملهء « لم تحرّم » . ممكن هم هست حال از فاعل آن باشد ، و اين جمله خود قرينه‌اى است براى اينكه عتاب مذكور در حقيقت متوجه زنان آنحضرت است ، نه خود او ، جملهء « إِنْ تَتُوبا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُما . . . » « 4 » و نيز جملهء « وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ » اين معنا را

--> ( 1 ) . سورهء تحريم آيهء 1 . ( 2 ) . سورهء تحريم ، آيهء 2 . ( 3 ) . سورهء تحريم آيهء 1 . ( 4 ) . سورهء تحريم ، آيهء 4 .